Psychosociale interventies (EBI's)

Naar schatting heeft ongeveer 30% van de mensen met kanker behoefte aan psychosociale oncologische zorg bij het verwerken van de gevolgen van de ziekte en de behandeling. Veel voorkomende klachten zijn angst, somberheid, distress en vermoeidheid. Deze klachten kunnen een verminderde arbeids- en maatschappelijke participatie en een lagere kwaliteit van leven tot gevolg hebben. Evidence-based interventies (EBI’s) die zijn toegespitst op deze klachten kunnen (ex-) kankerpatiĆ«nten in de verschillende fases van de ziekte helpen om deze klachten te verminderen, danwel deze te voorkomen. 

In Nederland zijn veel psychosociale interventies in studieverband ontwikkeld. Van een aantal van deze interventies is de evidentie vastgesteld, maar heeft nog geen of beperkte  implementatie plaatsgevonden. Met het door KWF Kankerbestrijding gesubsidieerde project ‘Implementatie evidence-based psychosociale interventies voor mensen met kanker’ zet IKNL zich in voor de implementatie van vijf evidence-based interventies (EBI’s) op het gebied van psychosociale oncologische zorg in de klinische praktijk.

Screening behoefte psychosociale zorg binnen de onco-genetica

Voor screening behoefte psychosociale zorg binnen de onco-genetica is de SIGNAAL-vragenlijst ontwikkeld. Deze is bedoeld voor mensen die worden doorverwezen voor erfelijkheidsonderzoek en -advies met betrekking tot kanker. Veel van hen ervaren problemen als beslissingen maken rond erfelijkheidsvraagstukken, familie, kinderen, het leven met kanker, praktische zaken en emoties. De SIGNAAL-vragenlijst helpt deze mensen en zorgverleners de diverse problemen onder de aandacht te brengen. In het implementatieproject is in samenwerking met diverse partijen onder andere gezorgd voor een goede toegankelijkheid tot deze vragenlijst voor zowel zorgverleners als mensen die worden doorverwezen voor erfelijkheidsonderzoek.

Voor meer informatie over de SIGNAAL-vragenlijst, kunt u contact opnemen met Vanessa Bouwman.

Begeleiding voor partners van mensen met een hersentumor

Het programma Ondersteuning voor mantelzorgers van mensen met een hersentumor bestaat uit individuele psycho-educatie en cognitieve gedragstherapie en is gericht op het versterken van de draagkracht van de mantelzorgers, zodat zij de zorgeisen en zorgtaken het hoofd kunnen bieden. Vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) zijn gemeentes verantwoordelijk voor mantelzorgondersteuning. Bij sommige aandoeningen is de begeleiding echter zo specialistisch dat het voor de gemeente lastig is om passende begeleiding te vinden. Uit de implementatie van deze interventie is gebleken dat afspraken tussen ziekenhuizen, centra gespecialiseerd in psychosociale hulp bij kanker en gemeentes hierin het verschil kunnen maken. Het heeft ertoe geleid dat de gemeente Amsterdam deze interventie nu vanuit de WMO bekostigd en mantelzorgers gratis van deze zorg gebruik kunnen maken via een gespecialiceerd psycho-oncologisch centrum.

Kanker Nazorg Wijzer

De Kanker Nazorg Wijzer is een gratis online informatie- en ondersteuningsprogramma voor mensen die curatief behandeld zijn voor kanker en die milde psychosociale klachten hebben. Op basis van de ervaren psychosociale en leefstijlgerelateerde problemen en risico’s, gemeten met een screeningsvragenlijst, krijgen de deelnemers aanbevelingen om specifieke modules te doorlopen. De website bestaat uit acht modules: stemming, vermoeidheid, relaties & intimiteit, werk, bewegen, voeding, roken, restklachten. Met het doorlopen van de modules krijgen de deelnemers persoonlijk advies en betrouwbare informatie over hoe om te gaan met hun problemen. 

Cognitieve gedragstherapie voor vermoeidheid na kanker

Vermoeidheid is een klacht die bijna ieder mens met kanker ervaart tijdens de behandeling van kanker. Cognitieve gedragstherapie voor aanhoudende vermoeidheid na kanker richt zich op het veranderen van gedrag en opvattingen die de vermoeidheid in stand houden. Het doel van de therapie is dat mensen met kanker na behandeling niet langer ernstig vermoeid zijn en niet beperkt worden door de vermoeidheid. Tijdens het implementatietraject is ervoor gezorgd dat de blended-learning ‘cognitieve gedragstherapie bij vermoeidheid na kanker’ te volgen is via RINO groep Utrecht. Deze scholing is ontwikkeld voor psychologen en gedragstherapeuten.

Beweegprogramma voor vrouwen met borstkanker (PACES)

Chemotherapie hangt vaak samen met een verminderde fysieke fitheid, spierkracht, en een grotere vermoeidheid. Beweging tijdens chemotherapie kan bijdragen aan het behoud van fysieke fitheid en spierkracht. De PACES interventie bestaat uit twee programma’s die mensen met kanker tijdens hun chemotherapie kunnen volgen: OnTrack en OncoMove.

OnTrack is een programma dat bestaat uit een gesuperviseerd, matig tot hoog intensief trainingsprogramma onder begeleiding van een hiertoe geschoolde fysiotherapeut.

OncoMove is een programma dat bestaat uit beweegadvies en counseling door een verpleegkundige of verpleegkundig specialist. Beide interventies binnen PACES (OnTrack en OncoMove) zijn preventief van opzet, en bedoeld om deelnemers tijdens de behandeling te ondersteunen bij het behouden van een voldoende activiteiten niveau.

Voor vragen over OncoMove en OnTrack kunt u contact opnemen met Vanessa Bouwman.