Lage SES en mentaal welzijn bij (ex-)kankerpatiënt: voor- of nadeel?

Er zijn aanwijzingen dat een lage sociaaleconomische status (SES) de mentale gezondheid kan beïnvloeden, zowel negatief als positief, bij (ex-)patiënten met dikkedarm- en endeldarmkanker. Het is voor het eerst dat dergelijke bevindingen uit een studie naar voren komen. Dat schrijft Prof. Andrykowski van de University of Kentucky College of Medicine (VS) in samenwerking met onderzoekers van het IKZ in de publicatie ‘Low socioeconomic status and mental health outcomes in colorectal cancer survivors: disadvantage? advantage? ... or both?'.

Het doel van deze studie is om de relatie tussen SES en de geestelijke gezondheid, zowel negatief als positief, te onderzoeken bij patiënten met een colorectale tumor. De studie werd uitgevoerd aan de hand van een ‘population-based' steekproef van (ex-)patiënten met deze ziekte. Op basis van een theoretisch concept met betrekking tot trauma en posttraumatische groei, werd de hypothese bevestigd dat een lage SES positief samenhing met zowel een toename van de negatieve, mentale gezondheid (bijv. geestelijke nood) als met een toename van de positieve mentale gezondheid (bv. mentale groei).

Onderzochte groep overlevenden
In de studie werden 1.300 (ex-)patiënten met een colorectale tumor geïncludeerd, van wie 57 procent mannen met een gemiddelde leeftijd van 69 jaar. De diagnose had gemiddeld 4 jaar eerder plaatsgevonden. De data van deze ex-patiënten waren afkomstig van de kankerregistratie van het IKZ. Allen werd gevraagd een vragenlijst in te vullen met een oordeel over hun huidige negatieve en positieve mentale gezondheid. De SES van de respondenten (laag, gemiddeld, hoog) werd bepaald met behulp van samengestelde informatie over de WOZ-waarde van het huis en het fiscaal huishoudinkomen op postcodeniveau.

De analyses toonden aan dat een lage SES een risicofactor is voor toename van negatieve, geestelijke gezondheidsuitkomsten. Vergeleken met overlevenden met een hoge SES rapporteerden ex-patiënten met een lage SES een slechtere mentaal welzijn gerelateerd aan negen aandachtspunten die te maken hebben met de mentale gezondheid. Onder overlevenden met een hoge SES was de kans op klinisch relevante niveaus van angst en depressie ongeveer 50 procent lager.

Positieve mentale effecten?
De resultaten van deze studie ondersteunen de hypothese gedeeltelijk dat een lage SES een 'risicofactor' is voor toename van positieve, mentale gezondheidseffecten. Ten opzichte van overlevenden met een hoge SES rapporteren overlevenden met een lage SES namelijk grotere, positieve mentale gezondheidseffecten op 2 van de 5 indexen die de mentale gezondheid positief beïnvloeden (positieve zelf-evaluatie, betekenis van kanker).

De onderzoekers komen tot de conclusie dat de bevindingen van deze studie voor het eerst suggereren dat een lage SES de uitkomsten van de mentale gezondheid, zowel negatief als positief, zou kunnen beïnvloeden bij (ex-)patiënten met darmkanker.

Gerelateerd

Veranderingen en wensen in internetgebruik bij overlevenden van kanker

Een aanzienlijk deel van de overlevenden van kanker in Nederland beschouwt internet als een belangrijke bron van informatie over hun ziekte. Hoewel het internetgebruik onder overlevenden de afgelopen 15 jaar met circa 25% is gestegen, blijkt er weinig te zijn veranderd in de prioriteiten en wensen ten aanzien van dit internetgebruik. Dat concluderen Mies van Eenbergen (IKNL) en collega’s. De wensen die overlevenden in 2005 hadden, blijken nauwkeurig overeen te komen met het feitelijk internetgebruik door de meeste ex-patiënten in 2017. Deze uitkomsten ondersteunen de overtuiging dat zorgverleners hun online diensten kunnen verbeteren en uitbreiden door deze nog beter af te stemmen op de behoeften van hun patiënten.

lees verder

Bijna alle vrouwen hebben gezondheidsproblemen na borstkanker

Bijna alle vrouwen die behandeld zijn voor niet-uitgezaaide borstkanker hebben na de behandeling last van gezondheidsproblemen. Het gaat om een grote variëteit aan klachten, zoals vermoeidheid, tintelende handen en voeten (neuropathie) en problemen met geheugen en concentratie. Voor een deel van deze gezondheidsproblemen werd geen zorg gevraagd. Chemotherapie is de behandeling die tot de meeste klachten leidde. Dat blijkt uit onderzoek van IKNL en onderzoeksinstituut NIVEL in samenwerking met de Universiteit Twente.

lees verder