Zorgplannen: geen gunstig effect op tevredenheid patiënt met eierstokkanker

Zorgplannen (“Survivorship Care Plans”) lijken bij patiënten met eierstokkanker geen bijdrage te leveren aan de tevredenheid over de informatievoorziening of de ontvangen zorg. Het verstrekken van zorgplannen kan zelfs leiden tot een geringer vertrouwen in de behandeling. Dat blijkt uit een gerandomiseerde studie van Belle de Rooij (IKNL) en collega’s in twaalf ziekenhuizen in Zuid-Nederland. Deze bevindingen liggen in lijn met eerdere resultaten van de ROGY care trial, waarin is gevonden dat zorgplannen bij patiënten met baarmoederkanker kunnen leiden tot extra zorgen, een hogere emotionele impact en meer ervaren symptomen.

In deze studie zijn de gevolgen op lange termijn geëvalueerd van automatisch gegenereerde zorgplannen op de door patiënten gerapporteerde uitkomsten van behandeling van eierstokkanker in de dagelijkse, klinische praktijk. De uitkomstmaten bestonden onder andere uit tevredenheid van patiënten over de informatievoorziening en ontvangen zorg, ziektepercepties en zorggebruik. 

ROGY care trial  
Aan de studie namen twaalf ziekenhuizen deel in Zuid-Nederland die gerandomiseerd werden op basis van zorgverlening met een zorgplan of gebruikelijke zorg. Alle nieuw gediagnosticeerde patiënten met eierstokkanker in de zorgplangroep kregen een zorgplan dat door de behandelend arts werd gegenereerd via ROGY, het web-based Registratiesysteem Oncologische Gynaecologie. In totaal vulden 174 patiënten met eierstokkanker de vragenlijsten in direct na de eerste behandeling en vervolgens na 6, 12 en 24 maanden. 

De eerste vragenlijst werd door 61 patiënten (67%) in de zorgplangroep ingevuld en door 113 patiënten (72%) die gebruikelijke zorg kregen. In de zorgplangroep rapporteerde 66% van de patiënten (n = 41) een zorgplan te hebben ontvangen. De onderzoekers zagen geen verschillen tussen de twee onderzoeksgroepen wat betreft tevredenheid over de informatievoorziening, de ontvangen zorg en het zorggebruik. Ten aanzien van de ziektepercepties waren patiënten in de zorgplangroep er minder van overtuigd dat de behandeling zou helpen om hun ziekte te genezen.  

Conclusies en aanbeveling 
Belle de Rooij en collega’s concluderen dat deze studie eerdere bevindingen van de ROGY care trial bevestigt dat zorgplannen geen bijdrage lijken te leveren aan het verhogen van de tevredenheid van patiënten over de informatievoorziening of de ontvangen zorg. In plaats daarvan leidt het verstrekken van zorgplannen tot een geringer vertrouwen in de behandeling van de eierstokkanker. Dit reflecteert mogelijk een meer realistisch perspectief dat patiënten hebben van de effecten van de behandeling.  

Uit promotieonderzoek van Kim Nicolaije (IKNL) is eerder al gebleken dat het verstrekken van zorgplannen aan patiënten met baarmoederkanker kan leiden tot onnodig meer zorgen, emotionele impact en meer ervaren symptomen. De studie van Belle de Rooij en collega’s suggereert eveneens dat patiënten mogelijk geen profijt hebben van het aanbieden van een zorgplan zoals op dit moment wordt geadviseerd door zowel de Nederlandse gezondheidsraad als de Amerikaanse ‘National Academy of Medicine’. De onderzoekers sluiten niet uit dat zorgplannen in combinatie met een gedragsinterventie mogelijk wel zinvol zijn. Dit vraagt om nader onderzoek. 

  • De Rooij BH, Ezendam NP, Nicolaije KA, Caroline Vos M, Pijnenborg JM, Boll D, Boss EA, Hermans RH, Engelhart KC, Haartsen JE, Pijlman BM, van Loon-Baelemans IE, Mertens HJ, Nolting WE, van Beek JJ, Roukema JA, Kruitwagen RF, van de Poll-Franse LV.: ‘Effects of Survivorship Care Plans on patient reported outcomes in ovarian cancer during 2-year follow-up - The ROGY care trial’.

  • Meer informatie over deze publicatie is verkrijgbaar via bibliotheek@iknl.nl  

Gerelateerd

Meer patiënten zien af van behandeling gevorderde, epitheliale eierstokkanker

Het percentage patiënten met gevorderde, epitheliale eierstokkanker dat géén gerichte kankerbehandeling kreeg, is het afgelopen decennium gestegen in Nederland. Persoonlijke keuze van de patiënt was de belangrijkste reden om af te zien van een behandeling. Volgens Myrte Zijlstra (IKNL) en collega’s duidt dit op toegenomen betrokkenheid van patiënten bij het besluitvormingsproces. Een andere belangrijke reden om niet te behandelen, was een slechte fysieke status van de patiënt wat kan duiden op zorgvuldige selectie van patiënten en weloverwogen besluitvorming. Aanvullend onderzoek blijft wenselijk om hier een goed oordeel over te kunnen geven, vooral vanuit het perspectief van de patiënt.

lees verder

Proefschrift biedt inzicht in opties voor betere zorg bij gevorderde eierstokkanker

In Nederland krijgen elk jaar circa 1.300 vrouwen de diagnose ‘eierstokkanker’. Hoewel de 5-jaarsoverleving van deze patiënten de afgelopen decennia is verbeterd, is de langetermijnoverleving helaas niet gestegen. Dat blijkt uit het proefschrift ‘Optimising patient selection to improve outcome in advanced ovarian cancer’, waarop Maite Timmermans vrijdag 30 augustus 2019 promoveert aan de Universiteit Maastricht. Daarin onderzocht ze allerlei factoren die mogelijk kunnen bijdragen of bijgedragen hebben aan verbetering van de uitkomsten van zorg, zoals centralisatie van chirurgie, ziekenhuisvolume, regionale variatie, prognostische factoren, behandelvolgorde, wachtperiode bij chemotherapie en optimalisering van patiëntenselectie.

lees verder