Signaleren

Mensen met kanker ervaren meestal gevolgen van de ziekte en de behandeling die ze krijgen. Het signaleren van de gevolgen van kanker(behandeling) kan bijdragen aan een betere kwaliteit van leven, het volhouden van de behandelingen en het voorkomen van ernstige problemen in de toekomst (vroegsignalering).

Het op systematische wijze en tijdig signaleren van deze gevolgen is belangrijk. De praktijk wijst namelijk uit dat professionals niet altijd vragen naar gevolgen en mensen met kanker hun klachten niet altijd zelf (tijdig) aangeven.

Richtlijn Detecteren behoefte psychosociale zorg

Om de mate van distress en behoefte aan psychosociale zorg bij mensen met kanker te kunnen signaleren en eventueel door te kunnen verwijzen naar passende zorg, is de richtlijn ‘Detecteren behoefte psychosociale zorg' ontwikkeld. Deze richtlijn is door de Nederlandse Vereniging voor Psychosociale Oncologie (NVPO) ondersteund door IKNL en met financiering van KWF Kankerbestrijding ontwikkeld. Van de richtlijn is een samenvattingskaart te bestellen.

Lastmeter als signaleringsinstrument

Het signaleren van distress en zorgbehoefte gebeurt aan de hand van een instrument. In de richtlijn wordt hiervoor onder andere de Lastmeter aanbevolen. Dit is een formulier waarop mensen met kanker aangeven van welke problemen ze last hebben (fysiek, emotioneel, sociaal, praktisch, spiritueel/levensbeschouwelijk), in welke mate en of ze daarvoor zorg willen van een professional. Dit kan via de lastmeter op kanker.nl of op papier. U kunt de volgende lastmeters op papier downloaden of bestellen:

Lastmeter
Lastmeter (met scorelijst)
Lastmeter (Turks-Nederlands)

E-learning en masterclass psychosociale zorg

Ter ondersteuning van de scholing van verpleegkundig(en) (specialisten) op het gebied van psychosociale zorg bij kanker hebben IKNL en de V&VN Oncologie namens het Landelijk Overleg Paramedische en Psychosociale Oncologie (LOPPSOZ*) in samenwerking met Noordhoff Health een e-learning-module ontwikkeld. Samen met Vestalia hebben V&VN Oncologie en IKNL tevens een masterclass ontwikkeld. De e-learning en masterclass zijn bedoeld als bij- en nascholing voor (oncologie)verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten die nauw betrokken zijn bij de behandeling en begeleiding van de patiënt met of na kanker en zijn naasten. Met deze scholing krijgen zij kennis en vaardigheden aangeboden om hun psychosociale zorgverlening verder te ontwikkelen. De e-learning en masterclasses gaan in op de volgende onderwerpen:

  • vroegtijdig detecteren van de behoefte aan psychosociale zorg, zoals beschreven in de gereviseerde richtlijn Detecteren behoefte psychosociale zorg
  • het gesprek voeren met ondersteuning van een signaleringsinstrument
  • basis-psychosociale zorg, inclusief advisering
  • verwijzen naar gespecialiseerde passende zorg en ondersteuning, met behulp van diverse instrumenten

De e-learning en de masterclass zijn V&V-geaccrediteerd en geregistreerd in het kwaliteitsregister. Voor meer informatie over de e-learning, kosten en inschrijving, zie de website van Noordhoff Health. En voor meer informatie over de masterclass, kosten en inschrijving, zie de website van Vestalia.

Naast de e-learning psychosociale zorg worden een aantal verdiepende e-learnings ontwikkeld op het gebied van bewegen, seksualiteit, AYA en werk.

* De partijen uit de LOPPSOZ zijn:

Beslisboom en informatiestandaard (psychosociale) zorg

Om verpleegkundigen te ondersteunen in elektronische verslaglegging en beslissingsondersteuning rondom heeft IKNL samen met de V&VN de beslisboom (Psychosociale) zorg voor de gevolgen van kanker ontwikkeld, waarin klinische besluiten worden gevisualiseerd in stroomdiagrammen. De bijbehorende vakinhoudelijke termen die worden gebruikt, worden eenduidig en consistent toegepast en gecodeerd door het koppelen van deze termen aan zorginformatiebouwstenen zodat eenduidige registratie kan worden gerealiseerd voor psychosociale zorg. Samen met de beslisbomen en de verslaglegging vormt dit de informatiestandaard psychosociale zorg. Deze ontwikkeling levert de volgende voordelen op:

  • een set eenduidige termen voorkomt dubbele registratie en fouten, en het draagt bij aan het verminderen van registratielast voor verpleegkundigen en verzorgenden.
  • patiëntgegevens worden uitwisselbaar. Het is eenvoudiger om gegevens te hergebruiken voor de overdracht en voor eenduidige registratie in de Nederlandse Kankerregistratie.
  • communicatiemogelijkheden tussen zorgprofessionals en patiënt, maar ook tussen zorgverleners onderling worden vergemakkelijkt;
  • het zorgtraject en behoefte van de patiënt is beter te volgen. Dit draagt bij aan kwaliteitsverbetering van zorg.

Het scholingsaanbod, de beslisboom en informatiestandaard zijn tot stand gekomen met financiële ondersteuning van Zorginstituut Nederland en gelden van de Ingeborg Douwes Stichting, beschikbaar gesteld door de Nederlandse Vereniging voor Psychosociale Oncologie (NVPO).

Pre-operatieve geriatrische screening

Het St. Antonius ziekenhuis en andere ziekenhuizen ontwikkelen met IKNL een Anesthesiologische Geriatrische Evaluatie-model (AGA) waarmee medisch specialisten en kwetsbare mensen met darmkanker pre-operatief een zorgvuldige afweging van de risico’s kunnen maken. Zoals verlies van zelfredzaamheid en een vermindering van kwaliteit van leven versus de verwachte winst in overleving. Het project wordt mede gefinancierd door Stichting Vrienden Integrale Oncologische Zorg (VIOZ).

Screening behoefte psychosociale zorg binnen de onco-genetica

Voor screening behoefte psychosociale zorg binnen de onco-genetica is de SIGNAAL-vragenblijst ontwikkeld. Deze is bedoeld voor mensen die worden doorverwezen voor erfelijkheidsonderzoek en -advies met betrekking tot kanker. Veel van hen ervaren problemen als beslissingen maken rond erfelijkheidsvraagstukken, familie, kinderen, het leven met kanker, praktische zaken en emoties. In een online vragenlijst kunnen mensen hun problemen aangeven. De SIGNAAL-vragenlijst helpt deze mensen en zorgverleners de diverse problemen onder de aandacht te brengen.

Om de SIGNAAL-vragenlijst goed toe te kunnen passen is een korte webinar ontwikkeld die binnenkort via de website van de VKGN toegankelijk is voor leden.

Meer informatie

  • Voor vragen over de richtlijn Detecteren behoefte psychosociale zorg, de Lastmeter, de e-learning, de masterclasses, beslisboom en informatiestandaard psychosociale zorg en Pre-operatieve geriatrische screening kunt u contact opnemen met Miranda Velthuis.
  • Voor vragen over de ‘SIGNAAL-vragenlijst voor screening behoefte psychosociale zorg binnen de onco-genetica’ in het kader van het implementatieproject kunt u contact opnemen met Vanessa Bouwman.