Keuzehulpen kunnen beter door aandacht voor communicatieve aspecten

Keuzehulpen voor de behandeling van gelokaliseerde prostaatkanker kunnen verder worden verbeterd door aandacht te besteden aan communicatieve aspecten, zoals gepersonaliseerde uitkomstvoorspellingen en interactiemogelijkheden. Dat stellen Ruben Vromans (Tilburg University) en collega’s naar aanleiding van een systematische evaluatie van negentien (inter)nationale keuzehulpen. Ze adviseren artsen die keuzehulpen gebruiken of (gaan) ontwikkelen om aandacht te besteden aan de communicatieve aspecten om de deelname van patiënten aan gezamenlijke besluitvorming verder te vergroten. 

Ondanks toenemende belangstelling voor het ontwikkelen en gebruiken van keuzehulpen voor patiënten met gelokaliseerde prostaatkanker, is er tot dusver weinig aandacht besteed aan de communicatieve aspecten van dergelijke instrumenten. In deze systematische evaluatie zijn keuzehulpen voor behandeling van gelokaliseerde prostaatkanker geïdentificeerd en verschillende communicatieve aspecten van deze hulpmiddelen geëvalueerd.

Opzet

Keuzehulpen werden geïdentificeerd op basis van zowel gepubliceerde literatuur (MEDLINE, Embase, CINAHL, CENTRAL, en PsycINFO over de periode 1990-2018) als online bronnen in overeenstemming met de richtlijnen voor Preferred Reporting Items for Systematic Review and Meta-Analyses. De gevonden keuzehulpen werden beoordeeld volgens criteria van de International Patient Decision Aid Standards (IPDAS) en geanalyseerd op een aantal communicatieve aspecten, waaronder de wijze van presentatie, personalisatie, interactie, informatiecontrole, toegankelijkheid, geschiktheid en bron van informatie. In totaal werden negentien keuzehulpen geïdentificeerd.

Resultaten

De IPDAS-scores varieerden sterk tussen de keuzehulpen. Cruciaal was dat er substantiële verschillen werden gevonden in het gebruik van communicatieve aspecten in deze keuzehulpen. Slechts enkele keuzehulpen gebruikten visuele hulpmiddelen om statistische informatie te communiceren. Geen enkele keuzehulp gaf gepersonaliseerde informatie in termen van behandeluitkomsten of communicatiemodus.

Een minderheid van de keuzehulpen maakte gebruik van interactieve methoden om de waarden en voorkeuren van patiënten op te wekken. Verder werden in de meeste keuzehulpen vertekende kruistabellen gebruikt om de voor-en nadelen van behandelopties te vergelijken. Tot slot signaleerden de auteurs problemen in geschiktheid en toegankelijkheid die implementatie in de klinische praktijk zouden kunnen belemmeren.

Conclusie en aanbevelingen

Ruben Vromans en collega’s concluderen dat de uitkomsten van dit onderzoek suggereren dat keuzehulpen voor patiënten met gelokaliseerde prostaatkanker verder kunnen worden verbeterd door communicatieve aspecten zoals gepersonaliseerde uitkomstvoorspellingen, visuele hulpmiddelen en interactiemogelijkheden toe te voegen. Artsen die dergelijke hulpmiddelen gebruiken of (gaan) ontwikkelen, kunnen overwegen gebruik te maken van deze communicatieve aspecten om de deelname van patiënten bij besluitvorming over de behandeling te vergroten.

Genoemde mogelijkheden ter verbetering van keuzehulpen zijn niet beperkt tot de zorg voor patiënten met prostaatkanker, maar kunnen ook nuttig zijn voor vele andere besluitvormingsprocessen binnen de gezondheidszorg in situaties wanneer niet één duidelijk beste behandeloptie beschikbaar is. De auteurs zijn daarom van mening dat deze bevindingen implicaties hebben voor zowel clinici die keuzehulpen gebruiken in de dagelijkse klinische praktijk, als voor clinici die betrokken zijn bij de ontwikkeling van dergelijke tools voor patiënten.

Gerelateerd

Direct behandelen versus actief volgbeleid bij zeer-laag-risico prostaatkanker

De meeste mannen in Nederland met een zeer-laag-risico prostaatkanker worden, in lijn met actuele richtlijnen, behandeld volgens het principe van ‘active surveillance’. Er is echter wel beperkte variatie in behandelkeuzes tussen ziekenhuizen, zo blijkt uit onderzoek van Hanneke Jansen (IKNL) en collega’s met gegevens uit de Nederlandse Kankerregistratie. Een deel van de waargenomen variatie kan verklaard worden op basis van patiënt- en tumoreigenschappen, maar ook ziekenhuisgerelateerde factoren spelen een rol. Dit duidt er op dat er nog verbetering mogelijk is in de klinische praktijk.

lees verder

Meer maatwerk gewenst bij informatie en besluitvorming prostaatkanker

Mannen met prostaatkanker die de voorkeur geven aan een passieve rol tijdens de besluitvorming over hun behandeling zijn achteraf minder tevreden over de informatie die ze over hun ziekte hebben ontvangen. Ook ervaren zij de ontvangen informatie als ‘minder behulpzaam’. Volgens Maarten Cuypers (Tilburg University) en collega’s geven deze uitkomsten aan dat de informatie die in de huidige praktijk wordt verstrekt niet goed aansluit op de behoeften van deze patiënten. Om de patiëntgerichte zorg voor deze mannen te optimaliseren, is het van belang om meer rekening te houden met hun rolvoorkeuren en maatwerk te bieden in de informatievoorziening.

lees verder