Uitleg NKR cijfers

Via NKR cijfers kunt u zelf de incidentie, prevalentie, overleving en sterfte van elke kankersoort uitdraaien. U krijgt dan een tabel met cijfers en daaronder een grafiek te zien.

Bron

De incidentie, prevalentie en overleving komen uit de Nederlandse Kankerregistratie beheerd door IKNL. Wilt u refereren naar onze cijfers? Gebruik dan volgende referentie:
Nederlandse Kankerregistratie (NKR), IKNL. Verkregen via iknl.nl/nkr-cijfers, op [vul datum in].

De sterftecijfers komen uit de doodsoorzakenstatistiek van het Centraal bureau voor Statistiek (CBS). Deze is gebaseerd op de oorzaak van overlijden die door de arts is aangegeven. 

Incidentie

De incidentie is het aantal nieuwe diagnoses per jaar. 

Als 'eenheid' kunt u kiezen tussen aantal, CR, ESR en WSR.

Aantal is (een indicatie van) hoeveel nieuwe diagnoses van een bepaald type kanker in een bepaalde periode en-/of regio gesteld worden.

De CR (Crude Rate/ ruwe incidentie) is het aantal nieuwe gevallen per 100.000 personen per jaar. Op NKR cijfers gaat het over het aantal nieuwe gevallen per 100.000 personen in de Nederlandse bevolking. De CR geeft een eerste indruk over het voorkomen van kanker in een bepaalde bevolking. Met de CR kun je de incidentie vergelijken over de tijd of tussen regio’s in Nederland. Zo kunnen we zien of kanker echt vaker/minder voorkomt of dat een stijging/daling van de ruwe incidentie (deels) veroorzaakt wordt door bevolkingsgroei/krimp.  

Omdat het ruwe incidentiecijfer doorgaans hoger uitvalt als in een bepaalde regio relatief veel ouderen wonen, is het gebruikelijk om het incidentiecijfer te standaardiseren voor de leeftijdsopbouw in de bevolking. Meestal wordt voor deze standaardisatie de Europese bevolkingsopbouw gebruikt (ESP, 1976), wat resulteert in de European Standardized Rate (ESR).

De World Standardized Rate (WSR) is een minder vaak gebruikte maat in Europa. De reden hiervoor is dat de leeftijdsopbouw van de wereldbevolking ook in grote mate bepaald wordt door Azië en Afrika, waar de leeftijdsopbouw in grote mate verschilt van Europa. 

De incidentie die op dit moment getoond wordt in NKR cijfers betreft gegevens zoals beschikbaar in de Nederlandse Kankerregistratie eind januari 2020. Cijfers van de laatste 2 jaren betreffen voorlopige gegevens. Daarom staat er een * bij de incidentiejaren 2018 en 2019.

Bij het totaal van alle kankersoorten en bij het totaal van borstkanker wordt Ductaal Carcinoma In Situ (DCIS), een niet-invasieve vorm van borstkanker, niet meegeteld. Bij het totaal van alle kankersoorten en bij het totaal van blaaskanker wordt Ta/Tis, een niet-invasieve vorm van blaaskanker, en T1 niet meegeteld. Bij het totaal van alle kankersoorten en bij het totaal van huidkanker is basaalcelcarcinoom niet meegeteld, vanwege vergelijkbaarheid met eerdere jaren. Informatie over het aantal diagnoses basaalcelcarcinoom is wel beschikbaar in de NKR, zie rapport huidkanker in Nederland

Prevalentie

De prevalentie van kanker omvat alle mensen die nog in leven zijn op een bepaalde datum en bij wie ooit een vorm van kanker is vastgesteld. 

Standaard toont deze 5-jaarsprevalentie. Door in NKR cijfers op prevalentie te klikken, kunt u ook kiezen voor de 10-jaarsprevalentie of de 20-jaarsprevalentie. Dan toont dus het aantal mensen dat nog in leven is respectievelijk 10 of 20 jaar na de diagnose. 

Dit is dus een diverse groep die onder meer personen omvat die genezen zijn van hun ziekte en ook personen bij wie net de diagnose kanker is gesteld. Bijvoorbeeld de 5-jaarsprevalentie op datum 1 januari 2019 betreft alle nog in leven zijnde kankerpatiënten waarbij kanker is vastgesteld in de 5 jaar die hieraan vooraf zijn gegaan. De 10-jaarsprevalentie en 20-jaarsprevalentie omvatten de patiënten waarbij kanker is vastgesteld in respectievelijk de 10 jaar en 20 jaar voor 1 januari 2019.

Prevalentie kan worden getoond per geslacht en per leeftijdscategorie. Dit is de leeftijdscategorie op basis van de leeftijd van de patiënt op 1 januari van het jaar vanaf welke 5, 10 of 20 jaar terug wordt gekeken.  

De prevalentie die op dit moment getoond wordt in NKR cijfers betreft de gegevens zoals beschikbaar in de NKR eind januari 2020.

Overleving

Overleving is het percentage patiënten dat na een bepaald aantal jaren na diagnose nog in leven is.

NKR cijfers presenteert de relatieve overleving. De 5-jaars relatieve overleving beschrijft het percentage patiënten met een ziekte dat in leven is, vijf jaar nadat de ziekte is gediagnosticeerd, gedeeld door het verwachte percentage in leven op basis van levensverwachting in de algemene bevolking met dezelfde leeftijd en geslacht. De relatieve overleving is met andere woorden de kans op overleving in een hypothetische wereld waarin geen andere doodsoorzaken bestaan. Deze correctie geeft een overlevingsgetal welke een benadering voor de zogeheten kankerspecifieke overleving.

Vitale status gegevens zijn beschikbaar tot 1 februari 2019.

Halverwege 2020 zullen de overlevingscijfers getoond worden op basis van de vitale gegevens beschikbaar tot 1 februari 2020.  

We hebben geen overleving berekend voor groepen van minder dan 10 patiënten. Groepen tussen 10 en 49 hebben we berekend zonder leeftijdsstandaardisatie.

De overleving is weer te geven per geslacht, per leeftijdsgroep bij diagnose en per periode van diagnose voor de meest recente 10 jaren, dat betreft de periode 2008-2017. Daarnaast is de overleving te bekijken per stadium bij diagnose (TNM-classificatie), hierbij worden de periodes van de verschillende TNM-edities aangehouden. De TNM-classificatie is namelijk regelmatig bijgewerkt. De periodes die te bekijken zijn: 

De data vanaf 1989 zijn landelijk dekkend, dat was de start van de Nederlandse Kankerregistratie. Overlevingscijfers van 1961 t/m 1988 zijn niet landelijk dekkend. De data van de jaren ‘60 en ‘70 hebben betrekking op een toenemend aantal ziekenhuizen in de regio Eindhoven. De data van de jaren ‘80 hebben betrekking op ziekenhuizen in het noordwesten en zuidoosten van Nederland. 

Toelichting beschikbaarheid overlevingsgegevens

Toelichting berekening overleving

Sterfte

De sterfte aan kanker betreft het aantal patiënten dat in een bepaalde periode (meestal 1 jaar) overlijdt aan kanker. De sterftecijfers komen uit de doodsoorzakenstatistiek van het Centraal bureau voor Statistiek (CBS). Deze is gebaseerd op de oorzaak van overlijden die door de arts is aangegeven. De indeling van kankersoorten gebruikt door het CBS voor deze doodsoorzaakstatistiek is volgens ICD10.

Als 'eenheid' kunt u kiezen tussen aantal, CR, ESR en WSR.

Om de sterfte te kunnen volgen in de loop van de tijd of tussen regio's te vergelijken, wordt sterfte vaak weergegeven als het aantal sterfgevallen per 100.000 personen per jaar: het (ruwe) sterftecijfer (in het Engels: crude rate [CR]).

Omdat het ruwe sterftecijfer doorgaans hoger zal uitvallen indien in een bepaalde regio relatief veel ouderen wonen, is het gebruikelijk om het sterftecijfer te standaardiseren voor de leeftijdsopbouw. Meestal wordt hiervoor de Europese bevolking gebruikt, wat resulteert in de European Standardized Rate (ESR).

De World Standardized Rate (WSR) is een minder vaak gebruikte maat. 

De sterfte die op dit moment getoond wordt in NKR cijfers betreft gegevens zoals beschikbaar bij CBS op 25 januari 2020. De sterftecijfers over 2019 zullen op 4 februari 2021 beschikbaar komen op deze website.