Trials met interventies voor online zelfmanagement niet altijd representatief

Trials met interventies voor online zelfmanagement niet altijd representatief

Gerandomiseerde trials waarin patiënten zelf mogen bepalen of zij wel of niet deelnemen aan een online interventie voor zelfmanagement, zijn niet representatief voor vergelijkbare lotgenoten. Volgens Lindy Arts (IKNL) en collega’s is daarom het belangrijk om de uitkomsten van dergelijke trials voorzichtig te interpreteren. Patiënten die deelnemen aan online interventies zijn doorgaans jonger, vaker man en hoger opgeleid vergeleken met niet-deelnemers. Juist deze laatste groep rapporteert hogere niveaus van psychische/psychologische stress.

Gerandomiseerde trials leveren vaak accurate schattingen op van de effectiviteit van een interventie, maar door het ontbreken van externe informatie over de validiteit is de generaliseerbaarheid van de uitkomsten niet altijd helder. In deze gerandomiseerde trial werd de effectiviteit van een online interventie onderzocht aan de hand van patientgerapporteerde uitkomsten bij patiënten met lymfeklierkanker (lymfoom) in een population-based setting.

Studieopzet

Het doel van de studie was het beschrijven van het aantal deelnemers aan deze gerandomiseerde trial versus alle patiënten die een uitnodiging kregen om deel te nemen. Hierbij werd een vergelijking gemaakt tussen sociodemografische factoren en klinische kenmerken van subgroepen patiënten (alle uitgenodigde patiënten; alle deelnemers aan de trial; alle respondenten en alle geselecteerde patiënten uit de NKR) om het bereik van de interventie te bepalen. Een tweede doel was de verschillen te evalueren tussen de uitkomsten van deelnemers aan de gerandomiseerde trial (de online interventie) versus de respondenten die een gedrukte vragenlijst invulden en niet deelnamen aan de gerandomiseerde trial.

Alle patiënten met een lymfoom of chronische lymfatische leukemie (CLL) die bij diagnose 18 jaar of ouder waren, werden geselecteerd uit de NKR. Deze patiënten waren afkomstig uit dertien verschillende Nederlandse ziekenhuizen en de dataset bestond uit routinematig verzamelde sociodemografische en klinische kenmerken.

Patiënten kregen een uitnodiging om deel te nemen aan een gerandomiseerde trial en het invullen van een online vragenlijst. Als zij niet wilden deelnemen aan de trial, maar wel een bijdrage wilden leveren aan het onderzoek, konden zij ervoor kiezen een gedrukte vragenlijst in te vullen.

Resultaten

In totaal werden 1.193 patiënten geselecteerd uit de NKR, van wie 892 (75%) een uitnodiging kregen van de behandelend hematoloog na beoordeling van de geschiktheid van de kandidaat. Van de uitgenodigde patiënten vulde 25% (227/892) de online vragenlijst in. Zij werden geregistreerd als deelnemer aan de gerandomiseerde trial. De deelnemers aan de gerandomiseerde trial waren jonger, vaker man en hoger opgeleid vergeleken met de niet-deelnemers.

Van alle uitgenodigde patiënten koos iets meer dan een kwart (25,7%) voor het invullen van de papieren vragenlijst en deelname aan de observationele volgstudie. De overige patiënten (49%) namen niet deel aan de studie en zijn dus non-participanten. De deelnemers aan de trial gaven vaker aan alle beschikbare informatie te willen ontvangen over hun ziekte, terwijl de ‘papieren’ deelnemers hogere niveaus van psychische/psychologische stress rapporteerden en vaker aangaven enkel beperkte informatie te willen ontvangen.

Conclusie

Lindy Arts en collega’s concluderen dat deze population-based steekproef met vergelijkbare patiënten laat zien dat de deelnamegraad aan gerandomiseerde, gecontroleerde trial circa 25% was. Doordat de onderzoekers heel weinig exclusiecriteria hanteerden, leek er een soort zelfselectie plaats te vinden. Aangezien deelnemers aan gerandomiseerde trials een minderheid van de beoogde populatie vertegenwoordigen, is het belangrijk om uitkomsten van dergelijke trials voorzichtig te interpreteren. Mede omdat patiënten die deelnemen aan een trial personen kunnen zijn die het minste behoefte hebben aan een zelfmanagementinterventie.

Gerelateerd

Thesis Lindy Arts: patiënt met lymfoom wil graag inzicht in eigen functioneren

Thesis Lindy Arts: patiënt met lymfoom wil graag inzicht in eigen functioneren

Het terugkoppelen van patiëntgerapporteerde uitkomsten aan patiënten met lymfeklierkanker (lymfoom) komt tegemoet aan hun wensen om meer inzicht te krijgen in persoonlijke uitkomsten zonder dat dit leidt tot vergroting van zorgen en angsten over de ziekte. Ook kan terugkoppeling een nuttig hulpmiddel zijn voor het beter detecteren van symptomen en patiënten motiveren om deze te bespreken met een zorgverlener. Dat concludeert Lindy Arts in haar proefschrift dat zij 24 juni 2020 (online) verdedigt aan Tilburg University.

lees verder

Overlevenden van lymfoom en CLL gaan vaker naar specialist en huisarts

Overlevenden van lymfoom en CLL gaan vaker naar specialist en huisarts

Overlevenden van lymfoom en chronische lymfatische leukemie (CLL) gaan vaker naar de huisarts en/of medisch specialist vergeleken met personen uit een normatieve populatie. Bezoeken aan de medisch specialist kunnen voortduren tot meer dan tien jaar na diagnose, zo blijkt uit onderzoek van Lindy Arts (IKNL). Ook doen overlevenden vaker een beroep op psychosociale zorg. Echter, in de praktijk ontvangt slechts 22% van deze overlevenden daadwerkelijk psychosociale zorg na de medische behandeling.

lees verder