Grote internationale variatie in resecties bij patiënten met alvleesklierkanker

Het aandeel resecties bij patiënten met alvleesklierkanker laat internationaal een grote variatie zien. In Denemarken, de Verenigde Staten, maar vooral in Nederland nam het aandeel resecties toe. In ons land was de toename van het algehele aandeel resecties bij patiënten met alvleesklierkanker het grootst met een stijging van 8% in 2003-2004 naar 18% in 2013-2014. Dat blijkt uit een internationale studie met gegevens van zes Europese population-based kankerregistraties (waaronder de Nederlandse Kankerregistratie; NKR) en de Amerikaanse databank van het ‘Surveillance, Epidemiology and End Results (SEER) Program’ uit de periode 2003-2016.

Met deze gegevens werden leeftijdgestandaardiseerde proporties gereseceerde patiënten berekend van alle stadia tezamen en van stadium I-II resectabele alvleesklierkanker. De samenhang tussen resectie en demografische en klinische parameters werd beoordeeld met behulp van multivariabele logistische regressiemodellen.

Inclusie patiënten

In totaal werden gegevens van ruim 150.000 patiënten geïncludeerd en geanalyseerd. In de population-based kankerregistraties varieerde het aandeel resecties van alle stadia van resectabele alvleesklierkanker in de periode 2012-2014 van 13,2% (Estland) tot 21,2% (Slovenië) en bij patiënten met stadium I-II tumoren van 34,8% (Noorwegen) tot 68,7% (Denemarken), met daartussen grote internationale variaties. In de periode 2003-2014 nam het aandeel resecties alleen toe in de Verenigde Staten, Nederland en Denemarken.

Patiënten met een gevorderd tumorstadium (stadium III of IV versus stadium I of II) kregen sporadisch een resectie in de diverse onderzochte landen. Ook patiënten met een hogere leeftijd (70-79 jaar & 80 jaar en ouder versus patiënten tot 60 jaar) werden in de diverse landen beduidend minder vaak geopereerd. Een meerderheid van de patiënten die géén resectie kreeg, had een gevorderd tumorstadium (stadium III-IV, variatie tussen landen: 64% tot 81%) en ruim de helft van deze patiënten was 70 jaar of ouder (variatie: 53-60%). Ook de conditie van de patiënt (WHO performance status), tumorlocatie en tumorgrootte hingen samen met de kans op een resectie.

Conclusie en aanbevelingen

Lei Huang (DKFZ, Heidelberg) en collega’s concluderen dat er in de periode 2003-2014 grote internationale variatie is te zien in de chirurgische behandeling van patiënten met alvleesklierkanker in Europa en de VS. Verder waren er verschillen in de stadiëring van tumoren te zien in de diverse landen die kunnen duiden op variatie in de kwaliteit van zorg. In Denemarken en Estland werden bijvoorbeeld bijna alle patiënten met alvleesklierkanker besproken in een multidisciplinair overleg. In België steeg het aantal besproken patiënten van 55% in 2005 naar 85% in 2012. En in Nederland werd in 2012 circa tweederde besproken in een MDO.

Aan deze studie werkten mee onderzoekers en specialisten van Deutsches Krebsforschungszentrum (DKFZ, Heidelberg), Deutsches Konsortium für Translationale Krebsforschung (DKTK, Heidelbrg), Nationales Centrum für Tumorerkrankungen (NCT, Heidelberg), Centro Nacional de Investigaciones Oncológicas (CNIO, Madrid), Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL), Belgische Kankerregistratie (BCR, Brussel), Cancer Registry of Norway (CRN, Oslo), Danish Pancreatic Cancer Database (DPCD, Odense), Danish Pancreatic Cancer Group (Odense), Institute of Oncology (Ljubljana), Estonian Cancer Registry (Tallinn), Pancreatic Cancer Registry of Reggio Emilia Province (IRCCS), Friedrich-Alexander-University Erlangen-NürnbergPortuguese Oncology Institute of Porto (IPOP, Oporto), University of Pécs (Hongarije), St. Istvan and St. Laszlo Hospital (Boedapest), Jules Bordet Institute (IJB, Brussel), Nederlands Kankerinstituut (NKI, Amsterdam), Istituto Nazionale dei Tumori (INT, Milan), Universitat Pompeu Fabra (Barcelona), Alcala University (Madrid), Universitat Autonoma de Barcelona (UAB, Barcelona) en de Dutch Pancreatic Cancer Group (AMC, Amsterdam).

  • Huang L, Jansen L, Balavarca Y, Molina-Montes E, Babaei M, van der Geest L, Lemmens V, Van Eycken L, De Schutter H, Johannesen TB, Fristrup CW, Mortensen MB, Primic-Žakelj M, Zadnik V, Becker N, Hackert T, Mägi M, Cassetti T, Sassatelli R, Grützmann R, Merkel S, Gonçalves AF, Bento MJ, Hegyi P, Lakatos G, Szentesi A, Moreau M, van de Velde T, Broeks A, Sant M, Minicozzi P, Mazzaferro V, Real FX, Carrato A, Molero X, Besselink MG, Malats N, Büchler MW, Schrotz-King P en Brenner H. ‘Resection of pancreatic cancer in Europe and USA: an international large-scale study highlighting large variations.’ Gut. 2017 Nov 20.
  • Meer informatie over deze publicatie is verkrijgbaar via bibliotheek@iknl.nl
Gerelateerd

Pancreasadenocarcinoom: toename incidentie, geringe verbetering overleving

Pancreasadenocarcinoom: toename incidentie, geringe verbetering overleving

De incidentie van ductaal pancreasadenocarcinoom is tussen 1997 en 2016 toegenomen in Nederland. In deze periode verdubbelde het aandeel resecties, nam de sterfte na resectie af, en steeg het aandeel patiënten dat adjuvante of palliatieve chemotherapie kreeg. Echter, doordat een meerderheid van de patiënten uitsluitend ondersteunende zorg ontving, was de algehele overlevingsverbetering met circa drie weken verwaarloosbaar klein, aldus Anouk Latenstein (Amsterdam UMC) en collega’s.

lees verder

Betere behandeling nodig voor minder fitte patiënten met alvleesklierkanker

Patiënten met alvleesklierkanker die ouder zijn dan 70 jaar krijgen minder vaak een operatie doordat zij vaak een slechtere conditie en/of bijkomende aandoeningen hebben. Als een arts hen volgens de richtlijn behandelt met operatie en chemotherapie, dan lopen zij een verhoogd risico op vroegtijdige sterfte. Dat blijkt uit het proefschrift van Lydia van der Geest, onderzoeker bij IKNL en de Dutch Pancreatic Cancer Group, de landelijke multidisciplinaire werkgroep voor alvleesklierkanker. De richtlijn alvleesklierkanker biedt geen passende alternatieve behandeling voor deze patiënten. Volgens de promovendus moet de medische richtlijn aangevuld worden met specifieke aanbevelingen voor oudere patiënten, zoals een zorgvuldige afweging van een mogelijke operatie en gerichte inzet van chemotherapie. 

lees verder